F L U A I

Loading

Blog yazımız iki ana başlık etrafında toplanıyor: Blockchain teknolojisi ve Sağlık sektörü. Sağlık sektörü çok fazla regülasyona/düzenlemelere tabi olan ve güvenliğin üst seviyede önemli olduğu bir sektör.

Blockchain teknolojisi de güvenilirliği sağlamak ve hayatımıza şeffaflığı katmak amacıyla geliştirilmiş ve geliştirilmekte olan yıkıcı olarak nitelendirdiğimiz teknolojilerden biri.

Peki ya bu iki alan nasıl bir araya gelebildi/gelebilir? Öncelikli olarak asıl içeriğimize giriş yapmadan yani blockchain teknolojisinin sağlık alanındaki uygulamalarını incelemeden önce blockchain teknolojisinin neyi ifade ettiğini, ne anlama geldiğini ve genel olarak ne tür kolaylıklar getirdiğini anlamamız gerek. Blockchain yani blok zinciri en özet tanımlarından biriyle:

“Kriptografi kullanılarak bağlanan ve güvenli hale getirilen, bloklar adı verilen, sürekli büyüyen bir kayıt listesidir. “

1- Veri saklama
*Hassas bilgileri saklamanın güvenli bir yoludur.

2- Güven kurma
*Ağdaki bütün düğümler birbirlerine güven duymak zorundadır.

3- Maliyetleri azalma
*İşlemlerde aracı olan üçüncü kurumları ortadan kaldırarak maliyetleri azaltır.

4- Hızı artırma
*İşlemlerin manuel olarak gerçekleşmesi yerine otomatik bir sistem yardımıyla ve tamamen bilgisayarlar üzerinden gerçekleşmesi blockchaine hız katar.

Bu maddelerin her birine sağlık alanında ne kadar çok ihtiyaç duyulduğunun ve böyle yenilikçi bir çözümün nasıl bir etki yapabileceğinin hepimiz farkındayız.

Bundan bir yıl önce tüm dünyayı sarsan ve haber sayfalarının hepsinde bahsedilen bir olay yaşandı. ABD’de gerçekleşen bu olayda 12 milyon hastanın verilerinin sızdığından bahsedildi. Sağlık ve sigorta şirketlerine fatura tahsilatı hizmeti veren Amerikan Tıbbi Tahsilat Şirketi’nin verilerine siber saldırganlar tarafından erişildi ve bu veri ihlali tam 8 ay boyunca tespit edilemedi.

Yaşanan bu çarpıcı olaydan bir süre sonra bir danışmanlık şirketi verdiği bir demeçte Dark Web’de 200 bin hastanın kayıt bilgilerinin satışa çıkarıldığını belirtti. Bu ve benzeri birçok veri sızmaları siz evde oturup çayınızı yudumlarken veya bu bloğu okurken meydana geliyor. Yaşanan bu tarz olaylar devletleri ve kurumları çözüm arayışlarına ve alternatif yollara itiyor. İşte tam da bu noktada karşımıza blockchain teknolojisi çıkıyor!

Blockchain teknolojisinin bu alanda en çok öne çıkan özelliği ise değişmezliği oluyor. Bu sayede veri bozulması artık bir endişe olmaktan çıkıyor. Bu teknolojiyle birlikte artık merkezi ve tekil bir sunucuyla birlikte geleneksel veritabanlarından farklı olarak, dağıtılmış bir sistemin kullanımı, yüksek güvenlikli veri alışverişini sağlıyor. Bu yapının dağıtılmışlığı aynı zamanda da günümüzdeki sistemin getirdiği idari maliyetleri de azaltıyor.

Blok zincirlerinin merkezi olmayan doğası, sağlık gibi veri gizliliğinin hayati önem taşıdığı bir sektörde değerli bilgileri tehlikeye atan teknik arızalara ve dış saldırılara karşı önemli bir savunma oluşturuyor.

Gelişen çağ ve digital dünyaya karşı artan ilginin de etkisiyle birçok gereksinim beraberinde gelmiştir. Sağlık alanında veri gizliliği, birlikte çalışabilirlik, veriye erişebilirlik, güvenli tedarik zinciri yönetimi çok önemlidir.

Günümüzde kullanılan birçok ilacı aklımızda tutamamakla birlikte çeşitli evrakları yanımızda taşımamız gerekiyor. Veri depolama teknoloji geliştikçe, büyük verilerin depolanması ve güvenirliliği büyük masraf ve donanımlı sistemler gerektiriyor. Tüm bu sorunlar sağlıkta blockchain teknolojisine ihtiyaç oluşturmuştur.

blockchain health ile ilgili görsel sonucu

Birinci ele alacağımız sorun; sağlık kurumlarının kendi özel veritabanlarını tutmaları ve hastaya ait bilgilerin kurumlar arasında paylaşımı güvenlik açısından sorun oluşturabilmesi. Verilerin bir arada tutulduğu merkezi yapılar her zaman güvenlik açığı potansiyeli taşır. Acil durumlarda hastayı tanıma zorluğu bilgiye ulaşmak için kaybedilen zaman dakikaların bile çok önemli olduğu kimi durumlarda  ölümlere kadar giden kayıplara yol açabiliyor. Bu yüzden aniden hastaneye kaldırılan hastanın daha önceki kayıtlarına ulaşabilmesi önemlidir.

Bilgi eğer hastanın kontrolünde olursa acil müdahale gerektiren kritik durumlarda hasta o an ulaşabildikleri ilk sağlık kurumunda yetkili kişilere bu bilgilere erişime izin verebilir ve böylece gerekli müdahaleler zamanında yapılabilir.

İşte bu noktada, Blockchain teknolojisi devreye giriyor. Blockchain ile hastaların sağlık verilerini düzenli olarak saklanması sağlanıyor. Bu sayede hastanın bilgilerini blockchaine kaydedip dünyanın herhangi bir yerinde ulaşılması, ve ömür boyu sağlık bilgilerine hastanın izin verdiği kadarıyla tek tıkla ulaşabiliyor.

Ayrıca, veriler şifreli olarak saklanır. Değişken yapıda oluştuğu için veriler oynamaz, değiştirilemez. Ayrıca, blockchain şeffaftır, bireyler isterse verileri izleyebilir, bu sayede hastalar, veri bozulma veya kurcalama korkusu olmadan herhangi birine kolaylıkla veri kayıtlarını gönderebilir. Böylece hasta başka ülkelerde sağlık verilerini başkasıyla paylaşabilir.

Sonuç olarak blockchain ile sağlık sektöründe birlikte çalışabilirlik sorunu ortadan kalkması hedeflenmektedir.

blockchain health ile ilgili görsel sonucu

Bunlara ek olarak, gelecekte  ilaç sektöründe de blockchainin rolü önemli olacaktır. İlaç şirketlerinin taşıdıkları ürün türünden dolayı son derece güvenli bir tedarik zincirine sahip olmaları gerekiyor.

Günümüzde, ilaçları, çeşitli tüketicilere yasadışı yollardan satılmak üzere tedarik zincirinden aynı şekilde çalınabiliyor. Bu da, sahte ilaçlar tek başına bu şirketlere, yılda yaklaşık 200 milyar dolar tutuyor. Şeffaf bir blok zinciri, bu şirketlerin ilaçları menşe noktalarına yakın takibini sağlamaya yardımcı olacak ve böylece sahte ilaçların ortadan kaldırılmasına yardımcı olacaktır.

Tüm bu bağlamda özellikle sağlık alanına hitap eden kişisel bilgilerin korunması, saklanması ve güvenli şekilde paylaşılması konusunda pek çok yeni girişim vardır.

Şimdi, sağlık sektöründe Blockchain çözümleri kullanan uygulamaları inceleceğiz.

1- Pharmeum

pharmeum ile ilgili görsel sonucu

İlaç almak için kullanılabilecek dijital reçeteleri ve tıbbi verileri aktarmak için dünyanın ilk Blockchain çözümüdür.

https://pharmeum.io/

2- MedRec 

medrec ile ilgili görsel sonucu

MedRec, hastaların verilerini kendi kontrolleri altında izin verdikleri kurumlarla kolayca paylaşabilmesine yoğunlaşmış bir projedir.

https://medrec.media.mit.edu/

3- ScalaMed

scalamed ile ilgili görsel sonucu

ScaleMed, ilaçlar ve reçeteler üzerinde yapılan sahteciliği önlemek amacıyla ilaç üreticileri, dağıtıcılar, hastaneler ve eczane zincirlerini bir araya getiren ve ilaçların kayıt, teyit ve transferinin güvenli, kaçağa yol açmayacak şekilde yapılmasını sağlayacak Blockchain altyapılı bir sistemdir.

https://scalamed.com/

4- HiDNA

hidna co ile ilgili görsel sonucu

Kişiye özel DNA şifreleme yapabilen algoritmalar ile yazı, resim, ses gibi bilgilerinin DNA’da güvenle ve uzun yıllar saklanabilecek yöntemler geliştiriyor. Ayrıca, DNA dizileri içerisine şifrelediği Bitcoin özel anahtar şifrelerini kodluyor.

https://twitter.com/hidnacoref_src=twsrc%5Egoogle%7Ctwcamp%5Eserp%7Ctwgr%5Eauthor

Gelecek yazımızda “Kodlamalı Blokchain Uygulaması” göstereceğiz. Takipte kalın!

Ceren Yüksel

Acıbadem Üniversitesi, Tıp Mühendisliği

Bahrican Yeşil

Bogaziçi Üniversitesi, Bilgisayar Mühendisliği

https://www2.deloitte.com/us/en/pages/public-sector/articles/blockchain-opportunities-for-health-care.html

https://medium.com/@turansert/sa%C4%9Fl%C4%B1k-i%C3%A7in-blockchain-471b937f4ee3

https://www.binance.vision/tr/blockchain/blockchain-use-cases-healthcare

Related Post

Leave a Comment